Strydlun

Streetscape.jpg

Ar ôl dysgu am leoliad eich tref a beth sy'n rhoi ei chymeriad iddi, ewch ymlaen i astudio'r mannau cyhoeddus yn eich tref. Mae mannau cyhoeddus ym mhobman o'n cwmpas ac rydym yn eu defnyddio bob dydd: y stryd a ddefnyddiwn i gyrraedd y gwaith neu'r siopau, y parciau ble rydych yn mynd â'r ci am dro, y meysydd chwarae ble mae plant yn chwarae, y corneli ble byddwch yn taro ar draws ffrindiau, mannau hamdden fel lotments a meysydd chwarae, a'r sgwariau ble mae pobl eich tref yn ymgynnull ar gyfer dathliadau a marchnadoedd.

 

View this page in English

 

Mae trigolion ac ymwelwyr yn cael profiad agos o'r strydlun, ac mae hwn yn darparu man cymdeithasol pwysig ar gyfer cyfarfod a dod ar draws pobl.  Mae strydlun sydd wedi ei ddylunio a'i gynnal yn dda yn cael effaith economaidd eang, gan gynyddu nifer yr ymwelwyr yng nghanol trefi; effaith gymdeithasol, wrth gynyddu rhialtwch trwy ddigwyddiadau, cyfarfod ar hap a chymdeithasu; a buddion iechyd, drwy annog pobl i dreulio amser yn yr awyr agored:

“Gall amgylchedd cyhoeddus o ansawdd uchel gael effaith sylweddol ar fywyd economaidd canol trefi, yn rhai mawr neu fach, ac felly mae'n rhan hanfodol o unrhyw strategaeth adfywio lwyddiannus. Wrth i drefi gystadlu gyda'i gilydd yn fwyfwy er mwyn denu buddsoddiad, mae presenoldeb parciau, sgwariau, gerddi a mannau cyhoeddus o safon uchel yn dod yn erfyn busnes a marchnata hanfodol: mae cwmnïau'n cael eu denu i leoliadau sy'n cynnig lleoedd cyhoeddus a ddyluniwyd ac a reolir yn dda, ac yn eu tro mae'r rhain yn denu cwsmeriaid, gweithwyr a gwasanaethau.” [1]

Mae'r cysylltiadau rhwng y mannau hyn ar gyfer cerddwyr, cerbydau, beiciau a thrafnidiaeth gyhoeddus yn bwysig i'w llwyddiant.  Gwiriwch a oes gan eich Awdurdod Lleol bolisi ar gynnnal a gwella'r mannau hyn yn y tymor hir.  Gallai hyn ddylanwadu ar eich ymagwedd.

Mae'n annhebygol y bydd cyllid ar gael i ailddylunio’r holl fannau cyhoeddus a'r strydlun yn eich tref ar unwaith.  Ceisiwch bennu hierarchaeth o fannau a fydd yn llywio sut y dyrennir cyllid pan fydd ar gael.  I ddechrau, anelwch at newidiadau bach a fydd yn cael effaith mawr.  Mae llawer o fannau cyhoeddus yn llawn annibendod – rhwystrau, croesfannau, arwyddbyst a signalau trafnidiaeth.  Drwy leihau, gwaredu neu symleiddio'r elfennau hyn yn unig, gall tir y cyhoedd fod yn fwy deniadol ac o well ansawdd.

 

Mannau Cyhoeddus a Sgwariau

Gan eu bod wedi eu hamgylchynu gan adeiladau ac yn fan cyfarfod rhwng strydoedd pwysig, yn draddodiadol mae mannau amgaeedig sgwariau tref wedi bod yn galon gymdeithasol ein trefi.  Gan mai sgwariau yw lleoliad marchnadoedd, gwyliau, digwyddiadau a choeden Nadolig y dref, gallant fod yn ganolog i fywyd tref.  Fodd bynnag, gall y galwadau cystadleuol gan drafnidiaeth, digwyddiadau, parcio, cerddwyr, siopau, caffis, henebion, seddau a phlannu olygu bod y man hwn yn ddryslyd.

Cwestiynau i'w gofyn:

  • A oes gan eich tref sgwâr canolog neu gyfres o sgwariau?
  • Sut caiff ei ddefnyddio o ddydd i ddydd?
  • Pa adeiladau sydd o'i gwmpas?
  • Ble mae pobl yn eistedd?
  • Ble mae'r prif lwybrau i mewn i, a thrwy'r man hwn?
  • Pa elfennau sy'n ffurfio'r sgwâr – henebion, coed, dŵr, palmantau, neu feinciau?
  • A oes lleoedd sy'n cael eu tanddefnyddio neu y gellid eu gwella?

Rhestr wirio:

  • Nodwch unrhyw sgwariau a'r perthnasau rhyngddynt
  • Rhestrwch sut caiff sgwariau eu defnyddio ar wahanol amserau o'r dydd, wythnos, mis a blwyddyn – pa ddigwyddiadau a gynhelir?
  • Mapiwch sut mae pobl yn symud drwy'r man

 

Strydoedd, Lonydd a Strydoedd Cefn

A oes cysylltiadau da yn eich tref? Caiff termau fel cysylltedd a mandylledd eu defnyddio i ddisgrifio pa mor dda gall pobl symud o gwmpas lle.  A all pobl symud o gwmpas yn hawdd yn eich tref, trwy ei strydoedd, sgwariau, strydoedd cefn a llwybrau heb ddod i bengaead?  Meddyliwch am y nifer o rwystrau (arwyddion, bolardiau neu feinciau mewn safle gwael) sy'n amharu ar lif symudiad; faint o wyrddni sydd yno; faint o'r strydoedd sydd wedi eu neilltuo ar gyfer cerbydau, cerddwyr a beicwyr; a pha mor gymdeithasgar yw'r strydoedd:

“Ni all ffordd fod yn fan priffordd yn unig.  Rhaid iddi fod yn fan cymdeithasol ac amgylcheddol hefyd.” [2]

Mae ceir yn llywodraethu mewn llawer o drefi, ond mae newidiadau diweddar i'r ymagwedd at strydoedd, a ddatblygwyd yn y ‘Manual for Streets’ a ‘Better Streets’ gan Swyddfa Maer Llundain yn anelu at ddiddymu goruchafiaeth ceir ac unioni'r fantol rhwng y cerbyd, y cerddwr a beicwyr.  Gall hyn wella rhyngweithio cymdeithasol, adfywio masnach, a lleihau damweiniau. [3] Mae'r syniadau'n awgrymu y gall strydoedd fod yn lleoedd y gall pobl fyw ynddynt a'u mwynhau.  Meddyliwch am effaith yr holl ffurfiau ar drafnidiaeth a'u goruchafiaeth yn eich tref:

  • Cerbydau: Mae maint a chyflymder trafnidiaeth yn cael effaith ar sut caiff mannau eu defnyddio.  Gall trafnidiaeth sy'n symud yn gyflym neu gerbydau trymion fygwth cerddwyr a chreu profiad annifyr.  Trwy nodi pa lwybrau a ddefnyddir fwyaf, ble mae'r croesffyrdd prysur a pha rai a ddefnyddir yn anaml, byddwch yn gweld sut mae cerbydau'n symud drwy eich tref.  Mewn rhai achosion, mae ffyrdd osgoi neu gylchffyrdd yn cyfeirio trafnidiaeth o gwmpas canol y dref, gan leihau tagfeydd ynddi.
  • Trafnidiaeth gyhoeddus: Mae cysylltau trenau a bysiau'n bwysig ar gyfer cysylltiadau o fewn y dref ac i leoedd eraill, yn enwedig ar gyfer cymudwyr a'r henoed.  Mapiwch leoliadau arosfannau yn eich tref ac amlder y gwasanaethau.
  • Cerddwyr a beicwyr: Mae trefi bychain yn ddelfrydol ar gyfer defnyddio trafnidiaeth gynaliadwy, a gall llwybrau diogel i gerddwyr a beicwyr helpu pobl i fyw bywyd carbon isel.
  • Parcio: Mae parcio'n fater pwysig mewn trefi bychain heddiw. Gan fod parcio'n darparu mynediad i gyfleusterau manwerthu, cyflogaeth a hamdden, caiff ei ddefnyddio gan drigolion, pobl leol ac ymwelwyr.  Rhaid cael cydbwysedd rhwng parcio canol tref ar gyfer defnyddwyr arhosiad byr ac anabl, a pharcio ymyl tref ar gyfer ymweliadau hirach.

Sefydlwyd rhai trefi mewn mannau pwysig ar ffyrdd hanesyddol, fel llwybrau porthmyn neu wrth rydiau, a nawr mae'r ffyrdd hyn wedi dod yn brif dramwyfeydd sy'n darparu'r mynediad pennaf i ganol trefi.  A oes llwybrau hanesyddol yn dal i fodoli yn eich tref?

Sut mae pobl yn gwybod pan fyddant wedi cyrraedd eich tref?  Yn aml dynodir y trothwyau rhwng trefi a'u hamgylchoedd gan gyfyngiadau cyflymder neu arwyddion ‘Croeso i...’   Fodd bynnag, mae rhai trefi wedi buddsoddi mewn marciau trothwy arloesol neu ymyriadau tirwedd neu artistig sy'n rhoi gwybod i bobl eu bod wedi cyrraedd.

Cwestiynau i'w gofyn:

  • Ble mae'r prif lwybrau drwy eich tref?
  • Ble mae'r ‘mynedfeydd’ i'ch tref a sut maent wedi cael eu marcio?
  • A oes cysylltiadau da rhwng eich tref a'r amgylchoedd?
  • Ble ceir yr elfen fwyaf a lleiaf o drafnidiaeth?
  • Pa lwybrau cerddwyr a beiciau yw'r mwyaf poblogaidd?
  • A oes llwybrau beiciau dynodedig?
  • A oes unrhyw bwyntiau gwrthdaro rhwng gwahanol ddefnyddwyr ffyrdd?
  • Pa fath ar drafnidiaeth sy'n llywodraethu?
  • Ble mae'r arosfannau neu lochesau bysiau neu drenau?
  • A oes ardaloedd nad ydynt yn cael eu gwasanaethu'n dda gan drafnidiaeth gyhoeddus?
  • Ble mae'r meysydd parcio wedi'u lleoli?
  • A ydyw rhai lleoedd yn teimlo'n fwy diogel nag eraill?

Rhestr wirio:

  • Nodwch y llwybrau prysuraf o gwmpas y dref
  • Nodwch y llwybrau cerbydau, cerddwyr a beiciau allweddol o gwmpas y dref
  • Lleolwch a mapiwch y mannau parcio ceir a nifer y lleoedd parcio
  • Lleolwch a mapiwch y canolbwyntiau a'r arosfannau trafnidiaeth gyhoeddus
  • Nodwch y mynedfeydd i'ch tref a sut maent wedi cael eu marcio?

 

Dodrefn ac arwynebau

“[Dylai] dyluniad mannau cyhoeddus, yn cynnwys dodrefn stryd, arwyddion a goleuadau ac ati, fod yn rhan o gyfanwaith cydnaws.  Gellir disgrifio'r hyn y mae gennym ddigonedd ohono'n annibendod. Ni chaiff canol trefi eu hadfywio trwy osod arwyddbyst, biniau sbwriel a meinciau ffug Fictoraidd ymhlith goleuadau traffig a'u blychau rheoli, arwyddion trafnidiaeth a'u rhwystrau cerddwyr metel galfanedig cysylltiedig.” [4]

Gwyliwch ble rydych yn cerdded!  Edrychwch i lawr ar arwynebau'r strydoedd, llwybrau a sgwariau yn eich tref.  O beth maent wedi'u gwneud?  A ydynt mewn cyflwr da? A ydynt yn creu argraff dda?  Mae arwynebau'n darparu cefndir i'ch tref, ac yn ymylu'r llwybrau sy'n caniatáu i gerddwyr a cherbydau symud o gwmpas.  Gall defnyddio un deunydd drwy'r holl dref ei huno, tra gellir defnyddio gwahanol ddeunyddiau i ddynodi mannau croesi, llwybrau cerbydau a llwybrau beiciau.  Meddyliwch am ba mor addas yw'r deunyddiau i bobl oedrannus ac anabl symud drostynt.

Mae arwynebau mewn cyflwr gwael gyda phalmantau wedi torri, sbwriel, tyllau, problemau draenio, gwaith atgyweirio gwael, gwm cnoi neu chwyn yn cael effaith negyddol ar yr ymdeimlad o le, a gall beryglu diogelwch cerddwyr.

Mae eitemau o ddodrefn stryd, fel meinciau, blychau planhigion, bolardiau, biniau, arwyddion ac ati, yn gwneud gwahaniaeth i sut mae eich tref yn edrych ac yn teimlo, ac yn dylanwadu ar sut mae pobl yn mwynhau mannau cyhoeddus.  Mae ble cânt eu lleoli a sut cânt eu cynnal yn ystyriaethau pwysig. Ar beth fyddwch yn edrych pan fyddwch yn eistedd ar fainc?  A ydych chi yn yr haul?  A ydynt yn cael eu cynnal yn dda, neu a yw'r paent yn plicio a'r pren yn pydru?  Caiff dodrefn stryd ei newid a'i atgyweirio bob hyn a hyn, gan olygu y gellir cael llawer o wahanol steiliau o fainc, bin a bolard.  Os defnyddir un ystod gydgysylltiedig o ddodrefn stryd, bydd yn cryfhau hunaniaeth eich tref, yn enwedig os cânt eu creu yn arbennig ar gyfer eich tref.

Cwestiynau i'w gofyn:

  • A yw'r llwybrau'n ddiogel ac yn hwylus i'w defnyddio?
  • A oes gan eich tref ddodrefn unigryw, neu a yw'n dod o “gatalog ym mhobman”?
  • Pa mor dda mae'r strydoedd, y dodrefn stryd a'r plannu'n cael eu cynna

 

Ceisiwch ysbrydoliaeth gan... Marsden & Slaithwaite DIY Manuals

Mae'r llawlyfrau 'eich gwaith eich hun' hyn yn amlygu cyfres o brosiectau cymunedol ar raddfa fechan a allai gael effaith sylweddol ar gymeriad y ddwy dref.

 

Rhestr Wirio                                                     

  • Nodwch y gwahanol ddeunyddiau a ddefnyddir yn y strydoedd o gwmpas eich tref
  • Sawl math ar finiau, meinciau, blychau planhigion a bolardiau sydd ynddi? Mapiwch eu lleoliadau
  • Beth yw cyflwr yr arwynebau a'r eitemau o ddodrefn stryd?

Am fwy o wybodaeth….

Street Pride – Ymgyrch a phecyn cymorth Civic Voice yn cefnogi gweithredu lleol i glirio annibendod diangen o'r strydoedd

Street Design – Mae English Heritage wedi datblygu dogfennau rhanbarthol ac archwiliad o strydoedd i hybu adfer cymeriad strydoedd

DIY Streets – Prosiect a chanllaw Sustrans ar gyfer y rhai sydd â diddordeb mewn newid ffocws eu stryd tuag at bobl yn hytrach na cherbydau

Living Streets – Elusen genedlaethol sydd â'r nod o roi cerddwyr yn gyntaf i greu strydoedd y gellir byw ynddynt

 

Dechreuwch Gymharu Eich Tref

 

 

 

[1] CABE, The Value of Public Space p3

[2] Peter Lipman, Sustrans, quoted in Samuel Jones & Melissa Mean, Resilient places: character and community in everyday heritage

[3] Mayor of London, ‘Better Streets: Practical Steps’ p6

[4] The Princes Trust for the Built Environment, quoted in National Assembly for Wales Enterprise and Business Committee: Regeneration of town centres p32