Cam 1: Cychwyn arni

Getting started.jpg

O'r gorau, mae gennych ddiddordeb yn ansawdd y man lle rydych yn byw ac mae gennych syniadau am sut i'w wella.  Ond sut rydych yn mynd ati i roi hyn ar waith?

View this page in English

 

Yn y cam hwn, byddwch yn:

  • Sefydlu Tîm Tref, cael y bobl iawn i gymryd rhan
  • Penderfynu a oes angen arbenigwr arnoch
  • Ffurfio perthynas gyda'ch Awdurdod Lleol
  • Cyrraedd y gymuned ehangach

 

Beth yw Tîm Tref?

Mae Timau Tref yn ffordd o arolygu canol trefi ac eiriol dros achosion lleol; ac mae ganddynt rôl bwysig yn sicrhau bod eich cynllun tref yn llwyddo.  Maent yn grŵp o bobl weledigaethol sy'n gyfrifol am gyd-drefnu llais y gymuned, gan lywio'r broses Llunio Fy Nhref, trefnu'r amrywiol gamau yn y broses, gweithio gyda rhanddeiliaid ac ymgynghorwyr, gyrru eich Cynllun Lle ymlaen, a chyflwyno dyheadau'r prosiect trwy weledigaeth a rennir a nodau a rennir.

Pwy ddylai fod yn cyfrannu?

“Os caiff pobl leol garismataidd, sydd â diddordeb personol mewn diogelu canol eu trefi ac adfywio eu cymunedau, eu grymuso i wneud felly, mae'n anochel y byddant yn arwain yr ymgyrch dros newid”

Mary Portas [1]

Gallai eich Tîm Tref ymffurfio o ganlyniad i bartneriaethau llwyddiannus sydd mewn bod neu gallai fod yn dîm sydd newydd gael ei ffurfio. Dylai fod yn agored i bawb a dylai gynnwys pobl gydag amrywiaeth eang o brofiad ac arbenigedd. Yn aml bydd yna bobl leol garismataidd, brwd a all ddod yn ‘eiriolwyr tref’ neu sy'n gwneud hyn yn barod – ac sy'n awyddus i chwarae rôl mewn materion lleol, â chysylltiadau eang, ac yn gofalu am y lle ble maent yn byw.  Fodd bynnag, er mwyn sicrhau ei fod yn adlewyrchu dyheadau'r dref gyfan, bydd angen i Dîm Tref ymglymu wrth y gymuned ehangach, yn cynnwys trigolion lleol, busnesau, grwpiau gwirfoddol a chymunedol a thirfeddianwyr.  Nod y broses yw ennyn diddordeb trawstoriad mor eang â phosibl o'r gymuned.  Bydd hyn yn meithrin cefnogaeth ehangach ar gyfer y cynllun, yn lle cael un person neu grŵp yn llywodraethu drosto.

 

Ffurfioli eich Tîm Tref

Bydd ffurfioli eich Tîm Tref yn ychwanegu ysgogiad ac awdurdod.  Gellid gwneud hyn drwy siarter neu efallai trwy ymgynghori gyda'ch Cyngor Tref neu Awdurdod Lleol.  Os ydych yn dîm annibynnol, yna bydd ymddwyn yn broffesiynol yn cynyddu eich llais a'ch effaith yn eich tref.  Mae taflenni, posteri a brandiau cydgysylltiedig yn bwysig, a dylid ystyried y dulliau o gyfathrebu gyda'ch tref o'r cychwyn cyntaf.  Efallai gallech sefydlu gwefan, blog neu grŵp Gweplyfr.

Cwestiynau i'w gofyn:

  • Beth yw pwrpas eich Tîm Tref?
  • Pa sgiliau sydd gan aelodau eich tîm? Pa sgiliau gallai fod angen i chi eu cael o rywle arall?
  • Beth yw rôl a chyfrifoldeb pob aelod o'r tîm?
  • Pa mor aml fydd eich tîm yn cwrdd, a ble?
  • Sut fydd eich grŵp yn cysylltu â'r cyhoedd ac yn ymgynghori â nhw?
  • Sut fyddwch yn adrodd ar eich cynnydd?
  • Sut fyddwch yn sicrhau hirhoedledd y tîm?

 

Am fwy o wybodaeth….

Darllenwch y tri chanllaw tra defnyddiol hyn:

Pecyn Cymorth Action for Market Towns ar gyfer Timau Tref – adnodd am ddim, sydd â'r nod o'ch llywio drwy'r broses naill ai o sefydlu, neu o gryfhau eich Tîm Tref

Mae'r Llawlyfr Renaissance Market Towns gan Yorkshire Forward yn cyflwyno manylion am sut cafodd Timau Tref yn Swydd Gaerefrog eu sefydlu ar gyfer y rhaglen Renaissance Market Towns, yn cynnwys rolau a chyfrifoldebau, enghreifftiau defnyddiol a siarter tîm enghreifftiol

Mae Action for Market Towns  yn darparu erfyn diagnostig ar-lein i sicrhau hirhoedledd a chynaliadwyedd partneriaeth gymunedol

 

Ceisiwch ysbrydoliaeth gan ...  Y Cynlluniau Gweithredu ar gyfer Trefi Sir y Fflint

Ymagwedd leol at adfywio canol trefi trwy greu a datblygu partneriaethau canol tref, dan arweiniad yr Awdurdod Lleol.

 

Gweithio gyda'r Awdurdod Lleol

Mae gan Gymru 22 o Awdurdodau Lleol a 3 Awdurdod Parc Cenedlaethol.  Bydd partneru gyda'ch Awdurdod Lleol yn eich helpu i gysylltu eich dyheadau â'u fframweithiau polisi.  Gallwch hefyd dynnu ar eu profiad wrth ddelio â pholisi cynllunio, parciau a mannau gwyrdd, gofal strydoedd, priffyrdd ac ieuenctid a chymuned, a dylent fedru eich cysylltu â Chynghorwyr lleol etholedig a all helpu i ennill cefnogaeth ar gyfer y prosiect.

Bydd gan eich Awdurdod Cynllunio Lleol Gynllun Datblygu Lleol sy'n amlinellu polisïau perthnasol a'r hyn y gellir ei adeiladu, a ble, ar draws eich ardal.  Cysylltwch â'ch Swyddog Cynllunio Lleol i gael mwy o wybodaeth.

Bydd yr elusen Genedlaethol, Cymorth Cynllunio Cymru, yn gallu'ch helpu i fynd i'r afael â pholisi cynllunio.  Maent yn darparu cymorth arbenigol ac adnoddau ar gyfer cymunedau a Chynghorau Trefi, ynghyd â gwybodaeth a manylion cyswllt ar gyfer pob awdurdod cynllunio yng Nghymru.

 

Am fwy o wybodaeth…

Llywodraeth Cymru: Lluniodd Llywodraeth Cymru'r fframwaith cyffredinol ar gyfer y system gynllunio yng Nghymru

Cymorth Cynllunio Cymru: elusen gofrestredig annibynnol sy'n darparu cefnogaeth a chyngor proffesiynol, diduedd am ddim ar bob agwedd ar gynllunio defnydd tir yng Nghymru

Y Porth Cynllunio: Adnodd cynllunio a rheoliadau adeiladu ar-lein Llywodraeth y DU ar gyfer Cymru a Lloegr

Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru

 

Gweithio gydag Arbenigwr

Bydd cael y gefnogaeth, y cyngor a'r sgiliau iawn yn eich helpu i wneud yn fawr o'ch syniadau.  Mae arbenigwyr, yn cynnwys penseiri, penseiri tirwedd, artistiaid, ymchwilwyr, gwneuthurwr ffilmiau, dylunyddion trefol a mudiadau gwirfoddol, yn cyfrannu amrywiaeth o sgiliau. O ddylunio, ymgynghori, creu gweledigaethau gofodol a sgiliau dadansoddi, i gysylltu â chyrff swyddogol a chyflwyno cynigion am gyllid, bydd arbenigwr yn eich helpu i wneud y gorau o ansawdd ac allbynnau eich prosiect

Bydd y gost o gomisiynu arbenigwr yn dibynnu ar beth ydych eisiau iddynt ei wneud.  Pa beth bynnag rydych yn dymuno ei gyflawni, dylai eich Awdurdod Lleol fedru eich cynghori ar arbenigwyr lleol neu genedlaethol a ffynonellau cyllid a fydd yn eich galluogi i gyflawni eich nodau.

Gall hwyluswyr annibynnol, fel y rhai a hyfforddwyd gan Action for Market Towns (AMT) neu Action with Communities in Rural England (ACRE), ddarparu cyngor ymarferol yn ystod datblygiad cynllun a arweinir gan y gymuned.

 

Am fwy o wybodaeth…

Mae Action for Market Towns (AMT) yn sefydliad yn y DU sy'n canolbwyntio ar hybu bywiogrwydd a hyfywedd trefi bychain

Sefydliad Tirwedd Cymru – sefydliad aelodaeth sy'n cynrychioli penseiri tirwedd

Cymorth Cynllunio Cymru – elusen sy'n darparu cyngor diduedd ar bob agwedd ar gynllunio a defnydd tir

Sefydliad Cynllunio Trefol Brenhinol Cymru (RTPI Cymru) – sefydliad aelodaeth sy'n cynrychioli cynllunwyr trefol proffesiynol yng Nghymru

Cymdeithas Frenhinol Penseiri yng Nghymru (RSAW) – sefydliad aelodaeth sy'n cynrychioli penseiri yng Nghymru (cangen ranbarthol Sefydliad Brenhinol Penseiri Prydain)

 

Ceisiwch ysbrydoliaeth gan ...  Reilffordd Corwen

Roedd Corwen, tref fechan yng Ngogledd Cymru, wedi dioddef pan gaewyd ei rheilffordd yn dilyn Adroddiad Beeching.  Fodd bynnag, mae Rheilffordd Llangollen, a redir gan wirfoddolwyr, yn cael ei hestyn 2.5 filltir o Garrog ac ymhen amser bydd yn terfynu mewn gorsaf newydd yn y dref.  Yn 2010 penodwyd Addo gan Bartneriaeth Corwen i gyflogi artist preswyl i astudio potensial gwaith celf cyhoeddus fel erfyn ar gyfer gwella profiad ymwelwyr o'r dref a denu ymwelwyr ar hyd y 250m ychwanegol o'r orsaf i ganol y dref.

 

Gweithio gyda'r gymuned

“Dywedwch wrthyf, rwy'n anghofio.

Dangoswch i mi, rwy'n cofio.

Cynhwyswch fi, rwy'n deall.”

Dihareb

Pobl eich tref sy'n ei hadnabod orau.  Mae cyfoeth o wybodaeth a phrofiad yn bodoli yn eich cymuned; ased y gallwch ei gyrchu er mwyn deall eich tref a datblygu gweledigaeth ar gyfer ei dyfodol.

Er mwyn cael Cynllun Lle llwyddiannus, bydd sbectrwm eang o'r gymuned yn gydweithwyr yn y prosiect, gan roi ymdeimlad o berchenogaeth iddynt yn y weledigaeth.  Gallai arbenigwr cyflogedig arwain a chyflwyno Cynllun Lle i'r gymuned, gan eu hannog i gynnal deialog gyda'r Cyngor neu ddatblygwr, ac atal y teimlad bod rhywbeth yn cael ei orfodi ar y dref.

Ni ddylai ymgynghori ac ymgysylltu â'r gymuned for yn ddigwyddiad unigryw, ond dylai ddigwydd drwy gydol y broses o ddatblygu eich cynllun.  Bydd angen i chi benderfynu sut a phryd i ymgynghori â phobl leol, busnesau a grwpiau diddordeb.  Meddyliwch am y canlynol:

  • Digwyddiad lansio
  • Cynnwys pobl leol wrth astudio'r dref
  • Gweithdai a digwyddiadau cymunedol
  • Arddangosfeydd
  • Sesiynau cynhyrchu syniadau
  • Holiaduron a ffurflenni adborth
  • Cyfweliadau a gweithdai grwpiau bychain
  • Gwefan, e-bost a'r cyfryngau cymdeithasol
  • Cylchgronau lleol, papurau newydd a chyfryngau eraill
  • Gweithdai gydag ysgolion a cholegau
  • Cymryd siopau gwag drosodd ar gyfer digwyddiadau

Yn aml mae grwpiau ieuenctid ac ysgol yn awyddus i gyfrannu at brosiectau lleol, ac yn aml gall cynnwys pobl ifanc arwain at ganlyniadau annisgwyl.

Ni ddylai'r gymuned ehangach fod yn seinfwrdd ar gyfer eich syniadau yn unig, yn hytrach dylid manteisio ar eu gwerth fel cynhyrchwyr syniadau ac fel ffynhonnell gyfoethog o wybodaeth. Dylai eu cyfraniad hysbysu datblygiad cynllun a gall awgrymu ffyrdd o archwilio nad yw'r Tîm Tref wedi eu hystyried efallai. Efallai bydd angen i chi ddarparu gwybodaeth mewn nifer o ieithoedd neu fformatau er mwyn sicrhau ei bod yn hygyrch i amrywiaeth eang o bobl.

 

Ceisiwch ysbrydoliaeth gan ...  Wythnos Dyfodol Rhuthun

Wythnos o ddigwyddiadau cyffrous a drefnwyd gan Gyngor Tref Rhuthun i gael adborth gan y gymuned ar eu tref.

 

Ceisiwch ysbrydoliaeth gan ...  Gwneud - Breuddwydio - Addo

Roedd ‘Sense of Place’ yn brosiect ymchwil a gomisiynwyd gan Urban Living yn 2009, i astudio sut gellir trosi profiadau bob dydd pobl o'u cymdogaeth yn ddinasyddiaeth weithredol ac adnewyddu cymdogaeth.

 

Am fwy o wybodaeth…

Cyfranogaeth Cymru – nod Cyfranogaeth Cymru yw cael y cyhoedd i gyfranogi'n well yng nghynllunio, datblygu a chyflwyno gwasanaethau sy'n canolbwyntio ar y dinesydd er budd pobl Cymru.  Maent yn darparu hyfforddiant pwrpasol a gwaith cyfranogi ymarferol gyda'ch sefydliad.  Mae'r wefan yn darparu adnoddau defnyddiol ac arweiniad ymarferol ar redeg digwyddiadau ymgysylltu a'r gymuned

Cyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru (WCVA) – mae'r WCVA yn cynrychioli mudiadau gwirfoddol a chymunedau yng Nghymru, gan ddarparu gwybodaeth ar wirfoddoli, hyfforddiant, a grantiau

Canllaw Cyngor Sir Swydd Henffordd i Ymgysylltu â'r Gymuned  – nodyn cyfarwyddyd ar werth ymgysylltu â'r gymuned a thechnegau arfer gorau i sicrhau llwyddiant

Streetlife – rhwydwaith cymdeithasol ble gall cymdogion ymgysylltu a rhannu newyddion, barnau, argymhellion ac adnoddau

PlanLoCaL – Canllaw i Ymgysylltu â'r Gymuned fel rhan o erfyn ar gyfer byw bywyd carbon isel

VOiCE Yr Alban – Meddalwedd cynllunio a chofnodi sy'n helpu unigolion, sefydliadau a phartneriaethau i gynllunio a chyflwyno ymgysylltu effeithiol â'r gymuned. Yn canolbwyntio ar Yr Alban ond gyda chanllawiau defnyddiol ar gyfer ymgysylltu llwyddiannus

The Glasshouse – Mae The Glasshouse yn elusen genedlaethol sy'n rhoi'r sgiliau a'r hyder i gymunedau a gweithwyr proffesiynol i arwain a chyfrannu at ddylunio a chynllunio cymdogaeth er budd y bobl leol

Community organisers – Rhaglen hyfforddi genedlaethol mewn trefnu cymunedau: meithrin perthnasau mewn cymunedau er mwyn ysgogi pobl i greu newid cymdeithasol

 

Dechreuwch Astudio eich tref

 

 

[1] Mary Portas, ‘The Portas review: An independent review into the future of our high streets’ p20